antalya veterinerlik

Toksoplazmozis

TOKSOPLOSMOZİS

     Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre son on yılda toksoplazma etkenlerinin %60’dan fazlası hayvanlardan veya hayvansal kaynaklı ürünlerden kaynaklanmaktadır. Bu hayvanlardan insanlara bulaşan parazit enfeksiyonların %70’i ise vahşi yaşamdan orijin almaktadır (23). Toksoplazma gondii (T.gondii) dünyada en yaygın görülen paraziter zoonozlardan biri olup, dünya nüfusunun yaklaşık %30’u bu enfeksiyon etkenini taşımaktadır.(11, 21 )

     Dünya genelinde yapılan araştırmalarda toksoplazmanın görülme oranı % 30 – 40 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye’de Ankara ve Kırıkkale bölgesinde yapılan toksoplasma görülme oranı ile ilgili çalışmada kedilerde toksoplazma görülme oranı %49  Niğde’de yapılan diğer bir çalışmada  %76  Elazığ bölgesinde yapılan çalışmada  %55 İzmir’de sokak kedilerinde yapılan bir çalışmasında ölmüş ve sağlıklı sokak kedilerinde sırasıyla %42-48 ve %33,4-34,4 Kars ili ve çevresinde  evde yaşayan kedilerde  %44,1  olarak bulunmuştur.(1, 8, 12, 13, 17, 18 ) Almanya, Fransa ve İtalya’da yapılan çalışmalarda kedilerde toksoplazma görülme oranı  %9-46 Orta Amerika’da bu oran %42-74 Meksika, Brezilya, Şili, Arjantin gibi ülkelerin yer aldığı Güney Amerika’da  %18-73 Tayvan, Japonya, Bangladeş, Singapur ve Kore gibi Asya ülkelerinde yapılan çalışmalarda görülme oranı %8-33 Mısır ve Etiyopya gibi Afrika ülkelerinde bu oran %91- 97 olarak bulunmuştur. (6  , 7, 15 )

     Ülkemizde gerçekleştirilen çalışmalar ev ve sokak kedilerinde toksoplazmanın görülme oranının  göz ardı edilemeyecek kadar yüksek olduğunu göstermektedir. ( 23, 2, 4 ) Enfekte kedilerin dışkılarında yalnızca 1-3 hafta süreyle ookist gözlenir ve bu süre içerisinde 300 bin ile 100 milyon ookist dışarıya atılabilir (5, 10 )

      Toxoplasma gondii seksüel ve aseksüel üreme ile çoğalabilmektedir. Sadece kedi bağırsak enterositleri içerisinde seksüel üreme ile sporozoit içeren ookistler oluşmaktadır. Enfeksiyon bu sporozoit içeren ookistlerin alınması ile olmaktadır. Daha sonra enfekte olan konaklarda, ookistlerdeki sporozoitler takizotilere, takizoitler ise konak immun sisteminden korunmak amacıyla bradizoitlere dönüşerek doku kistlerini oluşturmaktadırlar.(9, 19 )

      insanlarda enfeksiyon biri gebelerde kongenital enfeksiyon, diğeri gebelik sonrası enfeksiyon olmak üzere iki şekilde görülür. Parazite gebelik dönemi dışında maruz kalan kadınlarda immun bağışıklık gelişir ve gebe kaldıklarında normal doğum yaparlar. Parazitle daha önce karşılaşmamış ve immun yanıt gelişmemiş kadınlar, gebelikleri sırasında enfeksiyona yakalanırlarsa, meydana gelen parazitler  plasentadan geçerek yavruyu da enfekte eder (20, 22 )  İnsanlarda özellikle gebelik döneminde alınan T.gondii  gebeliğin ilk 3 aylık döneminde düşük, ikinci üç aylık döneminde erken veya ölü doğum ve anomaliye son üç aylık dönemde ise sağlıklı doğum ancak erken bebek ölümlerine neden olabilir.(14) Doğumdan sonra ölüm oranı yüksektir. Genellikle zeka geriliği ve daha sonra göz bozuklukları görülebilir (20, 22 )

      Gebelik sonrası  enfeksiyonların çoğunda olay belirsiz olup, hastalığa doğru bir tanı konmadan iyileşmektedir. En yaygın klinik formu lenfadenopatidir.. Kronik toksoplasmosisli kişilerde, immun sistemde bozukluklar yapan AIDS gibi hastalıklar ile immun sistemi baskılayan ilaç uygulamaları sonucu açılan kistlerden parazitler tekrardan akut enfeksiyon oluşturur.. Bu durumda enfeksiyon çok şiddetli seyreder. Böyle durumlarda  genellikle göz bozuklukları ve öldürücü ensefalitisler gelişir. (16, 20, 22)

      Sonuç olarak toksoplasmadan bulaşma ookistlerin ağız yolu ile alınması dışında toksoplasma doku kisti taşıyan enfekte  koyun tavuk büyükbaş gibi hayvanların yenmesi kan nakilleri, organ nakli , enfekte hayvanların sütlerinin çiğ olarak tüketilmesi ilede bulaşmaktadır. Kediler bulaşmada önemli bir risk faktörü olarak görülsede bulaşmaların hepsi kedi kaynaklı değildir. Evde kedi besleyenler kadar kedi ile hiç teması olmayan insanlarda da toksoplazmanın görülmesi bunu kanıtlamaktadır. Evde kedi besleyenlerin kedilerinin ve kendi sağlıkları için kedileri toksoplazma yönünden test ettirmeleri gerekmektedir.

              Kaynak

 

  1. Babür C, Aktaş M, Dumanlı N ve ark. (1998): Elazığ yöresinde kedilerde Sabin-Feldman boya testi ile antiToxoplasma gondii antikorlarının araştırılması. Vet Bil Derg, 14, 55-58.
  2. Babür C, Pişkin FÇ, Bıyıkoğlu G ve ark. (1999): Eskişehir Çifteler harası keçilerinde anti-Toxoplasma gondii antikorlarının Sabin-Feldman boya testi (SFDT) ile araştırılması. T Parazitol Derg, 23, 72-74.
  3. Can H, (2014). İzmir sokak kedilerinde toxoplasmosis: Toxoplasma gondii suşlarının Mikrosatellit genotiplendirilmesi ve Toxoplasmosis seroprevalansı. Doktora tezi, Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir 
  4. Can H, Doskaya M, Ajzenberg D ve ark. (2014): Genetic characterization of Toxoplasma gondii isolates and Toxoplasmosis seroprevalence in stray cats of ̇İzmir, Turkey. PLoS ONE 9 (8): e104930. doi:10.1371/journal. pone. 0104930.
  5. Dubey JP (1986): Toxoplasmosis. JAVMA, 189,166-170.
  6. Dubey JP, Darrington C, Tiao N, Ferreira LR, Choudhary S, Molla B, Saville WJ, Tilahun G, Kwok OC, Gebreyes WA, (2013). Isolation of viable Toxoplasma gondii from tissues and feces of cats from Addis Ababa, Ethiopia. J Parasitol. 99(1), 56-58. 
  7. Elmore SA, Jones JL, Conrad PA, Patton S, Lindsay DS, Dubey JP, (2010). Toxoplasma gondii: epidemiology, feline clinical aspects, and prevention. Trends Parasitol. 26(4), 190-196. 
  8. Erkılıç EE, Mor N, Babür C, Kırmızıgül AH, Beyhan YE, (2016). The Seroprevalence of Toxoplasma gondii in Cats from the Kars Region, Turkey. Isr J Vet Med. 71(3), 31-35. 
  9. Ferguson DJ, (2004). Use of molecular and ultrastructural markers to evaluate stage conversion of Toxoplasma gondii in both the intermediate and definitive host. Int J Parasitol. 34(3), 347-360. 
  10. Frenkel JK (1990): Transmission of toxoplasmosis and the role of immunity in limiting transmission and illness. JAVMA, 196, 233-240.
  11. Henriquez SA, Brett R, Alexander J, Pratt J, Roberts CW. Neuropsychiatric disease and Toxoplasma gondii infection. Neuroimmunomodulation.
  12. inci A, Budak C, Dinçer Ş, (1996). Ankara’da kedilerde Sabin-Feldman boya testi İle anti-Toxoplasma gondii antikorlarımn araştırılması. T Parazitol Derg. 20(3-4), 407-411 
  13. Karatepe B, Babür C, Karatepe M, Kiliç S, Dündar B, (2008). Prevalence of Toxoplasma gondii antibodies and intestinal parasites in stray cats from Nigde, Turkey. Ital J Anim Sci. 7, 113-118. 
  14. Kravetz JD, Federman DG, (2005). Toxoplasmosis in pregnancy. Am J Med. 118(3), 212-216.
  15. Lappin MR, (2010). Update on the diagnosis and management of Toxoplasma gondii infection in cats. Topics in Compan An Med. 25(3), 136-141. 
  16. Mimioğlu, M., Göksu, K., Sayın, F. (1969). Toxoplasma. Veteriner ve Tıbbi Protozooloji II. Ankara. Üniv. Vet.Fak. Yayın., pp 248, 1129-1144  
  17. Özkan AT, Çelebi B, Babür C, Lucio-Forster A, Bowman DD, Lindsay DS, (2008). Investigation of anti-Toxoplasma gondii antibodies in cats of the Ankara region of Turkey using the Sabin-Feldman dye test and an indirect fluorescent antibody test. J Parasitol. 94(4), 817-820. 
  18. Sibel YASA DURU , Oğuz KUL , Cahit BABÜR , Ahmet DENİZ , Zeynep PEKCAN , İlknur PİR YAĞCI (2017 ) Kedilerde toksoplazmoz tanısında seroloji, sitoloji ve polimeraz zincir reaksiyonunun tanısal değerlerinin araştırılması Ankara Üniv Vet Fak Derg, 64, 199-203,
  19. Sibley LD, Asis K, James WA, Rosenthal BM, (2011). Genetic diversity of Toxoplasma gondii in animals and humans. Phil Trans Biol Sci. 364(1530), 2749-2761. 
  20. Soulsby, E.J.L. (1986). Helminths, Arthropods and Protozoa of Domesticated Animals. Seventh edition. Bailliere Tindall, London. pp.800-807.
  21. Tenter AM, Heckeroth AR, Weiss LM. Toxoplasma gondii: from animals to humans. Int J Parasitol 2000;30(12- 13):1217-58.  
  22. Tüzer, E., Toparlak, M. (1999). Veteriner Protozooloji. Đstanbul Üniv. Vet. Fak. Yayını. Ders notu No: 105 
  23. WHO. Strong intersectoral partnerships in health. Managing zoonotic public health risks at the human-animal-ecosystem interface. Revision 18 October 2011. www.who.int/zoonoses/en [Erişim Tarihi 04.04.2012].  
0 yorum
Yorum Yazın
Adınız (*):
Yorum (*):
Site Map
toksoplazmozis