antalya veterinerlik

Köpeğin İnsan Yaşamındaki Tarihi

 

KÖPEĞİN İNSAN YAŞAMINDAKİ TARİHİ
 
Evrim sürecinde, ilk insanla birlikte gelişimini sürdürerek günümüze kadar gelen köpek ve insan arasındaki bağlılığın vahşi yaşamadaki çıkar ilişkisinden çıkarak tam anlamıyla dostluk halini alması elbette uzun bir süreçte gerçekleşmişti
 
Kimi zaman hırçın ve yırtıcı, kimi zaman sevecen bir dost bazen de gözümüz kulağımız olan köpeğin insan oğlunun hayatına ilk girişinin yaklaşık olarak 14000 yıl önce olduğu sanılmaktadır. İsrail topraklarında elinde yavru tutan bir fosilin bulunması bu konuda ilk önemli bulgudur. Bir fosilin kurt mu yoksa köpek mi olduğu tam olarak anlaşılamamakla birlikte evcilleştirmeye ait ilk bulgular olarak gösterilmektedir. Ayrıca Amerika’nın batı bölgesinde yer alan İdaho’daki Beaverhead dağları, Avrupa , Asya ve Kolombiya’da aynı döneme ait bulguların olması köpeğin 12-14 bin yıl önce evcilleştirildiğini ve insanoğlunun yaşamında ilk kez bu dönemde yer aldığını göstermektedir.
 
İsveçli moleküler biyolog Peter Savolainen’ın son araştırmasına göre, bu dostluk çok eskilere dayanıyor insan ve köpek arasındaki ilk yakınlaşma bundan 15000 yıl önce doğu Asya’da başlamış. Savolainen’ın Kunming’ daki (Çin) kalıntılar üzerindeki analizi , yüz kiloluk Saint Bernard köpeğinden basık burunlu salyalı Bulldog ve çevik tazı köpeğine kadar tüm cinslerin tek bir gen havuzundan doğduğunu gösteriyor. Bu analiz yalnızca anneden mitokondrilere geçen kalıntının incelenmesine dayanmakta Avrupa, Asya ve Afrika’da incelenen 654 köpeğin 38 avrasya kurdu ile karşılaştırıldığında köpeğin taş devrinin sonlarına doğru evcilleştirildiği kabul edilmiştir.
 
En eski köpek kalıntısını bulduklarını iddia eden arkeologlar ilginç bir biçimde birbirinden farklı tarihler verebilmekte. Bu da köpeğin ilk evcilleştirildiği tarih konusunda çeşitli soru işaretlerine sebep olsa da son dönemde yapılan bu mitokondriyel analizi destekleyen pek çok arkeolojik bulgunun olması köpeğin evcilleştirme tarihini kesinleştirmektedir.
 
Anadolu’da bulunan en eski köpek belgesi M.Ö. 9000 yılına aittir. Neolitik dönem insanları tarafından Çatalhöyük’teki bir tapınak duvarına avcıyla köpeğin birlikte resmedilmesi Anadolu’daki evcilleştirmenin bu dönemde başlamış olduğunu göstermektedir. Buna karşın İtalyan araştırmacıların, buldukları kalıntılardan yaptıkları DNA analizleri sonucunda kurdun 10 – 14 bin köpeğin ise yaklaşık olarak 3500 yıllık bir geçmişi olduğunu açıklaması çelişkiye neden olmaktadır.
İtalya gibi bir Avrupa ülkesi olan Almanya da Ren nehri kıyısındaki Oberkassel buluntu yerinden çıkarılan ve Alman bilim adamları tarafından çıkarılan en eski köpek kalıntısı olduğu savunulan köpek çenesinin 14 bin yıllık olduğunu açıklaması soru işaretlerinin artmasına neden olmuştur. Tel Aviv üniversitesinden Tamar Dayan’ a göre 14 bin yıllık bir mezarda kadın fosili ile bulunan kalıntılar en eski köpek kalıntılarıdır ve köpeğin ilk kez Yakındoğu da evcilleştirildiğine işaret vermektedir.
 
İlk evcilleştirilen tür olarak kabul edilen kurtlar, göçebe insan toplulukları ile yakın dolaşarak onların artıkları ile beslenmekteydi. Zamanla ortak çıkarları doğrultusunda birlikte avlanmaya başlayan kurtlar ve insanlar arasındaki bu ilişki kısa sürede uyumlu bir beraberlik halini almıştır.
 
Zamanla insanoğlu zeki ve uyumlu olan bu hayvanları, bekçilik, avcılık gibi yeteneklerine göre seçip yetiştirmeye başladıkça ilk cinsler oluşmaya başlamıştır. Köpek türlerinin gelişimi insanoğlunun ihtiyaçları ve çevre koşullarına göre oluşmuş ve melezleme ile birçok yeni tür oluşmuştur.
 
Yakın tarihe ait bulgulara bakıldığında bu durum belirgin olarak görülebilmektedir. Örneğin M.Ö. 4500 yıllarına ait mağara duvar resimlerinde avcı olarak çizilen köpeklerin, firavunlar döneminde mısırda bekçi olarak tasvir edildiğini, Roma da savaşlarda mesajcı olarak kullanıldığını Ortaçağ Avrupa’sında manastırlardaki şişleri koruduğunu ve onlara arkadaşlık yaptığını Rönesans döneminde aristokratların lüksü, İngiltere’de sürü çobanı olarak görebiliriz. Anadolu ‘ da efsanelerin kahramanı ( yedi uyuyanlar efsanesinde kıtmir ) olduğu gibi, Alp dağlarında hayat kurtarıcı olarak karşımıza çıkan, bazen bir avcı bazen bir haberci, bazen bir dövüşçü, bazen bir koruyucu, bazen bir bekçi olarak insanlara hizmet veren köpekler, bugün ise artık insanoğlunun yaşantısında can dostu olarak yerini almıştır.
kaynak
1. pethaber gazetesi ocak 2014 / sayı 9 sayfa 10
0 yorum
Yorum Yazın
Adınız (*):
Yorum (*):
Site Map
En eski köpek kalıntısını bulduklarını iddia eden arkeologlar ilginç bir biçimde birbirinden farklı tarihler verebilmekte. Bu da köpeğin ilk evcilleştirildiği tarih konusunda çeşitli soru işaretlerine sebep olsa da son dönemde yapılan bu mitokondriyel analizi destekleyen pek çok arkeolojik bulgunun olması köpeğin evcilleştirme tarihini kesinleştirm